Urząd Gminy Kikół

1. Nazwa

Nazwę miejscowości wzmiankowano już na samym początku XIV w. Ciekawie prezentuje się zapis z roku 1513 – Myedwyecz. Jak widać, na początku XVI w. nazwa miała jeszcze starą postać fonetyczną – Miedźwiedź.
Nazwa miejscowości nie ma jednoznacznej etymologii. Może to być nazwa topograficzna, oznaczająca miedźwiedzi np. las. Może to być również nazwa dzierżawcza, utworzona od nazwy osobowej – nazwiska Miedźwiedź, oznaczająca jego posiadłość.

2. Grodzisko

1500 m za zachód od wsi Niedźwiedź, tuż przy granicy ze wsią Steklin, na południowym brzegu Jeziora Steklin, znajduje się grodzisko. Zlokalizowane jest ono na cyplu wcinającym się w wodę, w miejscu załamania się rynny jeziornej ku południu.
W literaturze znane jest już z roku 1892: „nad jeziorem Steklino... przy wsi Władysławowie wznosi się piękne, choć niezbyt wysokie grodzisko, wchodzące głęboko w jezioro...”
Obiekt posiada kształt trójkąta równoramiennego, którego podstawa wynosi około 70 m, a boki po około 90 m. Wierzchołek grodziska skierowany jest na północ. Majdan o wymiarach 35 x 25 m z trzech stron otoczony jest wałami. Najpotężniejszy jest biegnący sierpowato od strony lądu wał południowy o szerokości podstawy około 30 m i wysokości około 10 m. Od strony wód jeziora wały są mniejsze, szerokość ich podstawy nie przekracza 15 m, a ich wysokość 5 m.
Badania archeologiczne prowadzone wielokrotnie już od lat dwudziestych XX w., w tym także badania podwodne, pozwoliły na zgromadzenie sporego i bardzo interesującego zbioru zabytków ruchomych, w całości średniowiecznego.
Gród w Steklinie – Niedźwiedziu powstał najprawdopodobniej około 1100 r., choć nie można wykluczyć początków jego funkcjonowania na czas powstania falsyfikatu mogileńskiego (stąd pochodzi pierwsza i jedyna wzmianka o miejscowości Steklin i o znajdującym się we wsi grodzisku). Obiekt zaprzestano użytkować w I połowie wieku XIII. Okres najintensywniejszego użytkowania przypada na II połowę wieku XII i na początek wieku XIII. W tym czasie na południe od warowni funkcjonowała wieś – osada podgrodowa.
Grodzisko powstało na naturalnym cyplu wysoczyzny wcinającym się w jezioro. Środkowa jego część została obniżona poprzez wybranie majdanu, przy jednoczesnym usypywaniu wałów: wschodniego i zachodniego. Najpotężniejszy wał zbudowano od strony największego zagrożenia, czyli od strony lądu. Powstał on także poprzez wybranie ziemi z zewnętrznego przedpola wału. W ten właśnie sposób powstała opisywana we wcześniejszych badaniach sucha „fosa”. Podkreślała ona dodatkowo kulminację wysokiego na blisko 10 m wału.
Trudno jest mówić o rozplanowaniu obiektu. Brama istniała najprawdopodobniej w południowo – zachodniej partii założenia. Obiekt posiadał być może zabudowę obrzeżną, stwierdzoną w partii południowej (hipotetycznie w części północnej). Wały sypano z ziemi i umacniano dodatkowo konstrukcją drewnianą oraz stabilizowano płaszczem glinianym. Nawarstwienia (m.in. węgla drzewnego) sugerują możliwość zniszczenia obiektu przez pożar, a następnie szybkiej odbudowy i raczej późniejszego opuszczenia niż zupełnego spalenia.
Wielkość wałów i stosunkowo niewielka powierzchnia majdanu grodziska w Steklinie – Niedźwiedziu sugerują głównie militarne przeznaczenie obiektu. Trzeba je uznać za liczącą się w skali Mazowsza inwestycję państwową.
Dziś grodzisko stanowi obiekt bardzo atrakcyjny badawczo oraz cenny zabytek o dużych wartościach krajobrazowych, jak i historycznych.
W latach 1997 i 2001 Zakład Średniowiecza i Czasów Nowożytnych Instytutu Archeologii i Etnologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu pod kierownictwem prof. dr hab. Wojciecha Chudziaka prowadził podwodne badania w Jeziorze Steklin. W wyniku prac na dnie jeziora odkryto liczne konstrukcje drewniane związane z funkcjonowaniem wczesnośredniowiecznego grodu. Znaleziono także wiele interesujących zabytków ruchomych. Do najciekawszych należy łódź – dłubanka oraz misa z blachy brązowej, ze śladami naprawy z przełomu XI i XII w.. Natrafiono także na militaria: grot włóczni wraz z drzewcem owiniętym rzemieniem, kilka toporów i czekan oraz narzędzia rolnicze : sierp, półkosek i rogową motykę, a także przedmioty rybackie: dwie duże błyszczki z hakami i kościaną łyżwę. Poza tym w czasie badań znaleziono liczne fragmenty wczesnośredniowiecznej ceramiki i kości zwierzęcych.

3. Historia wsi

Rejestr z 1564 r. podaje, że właścicielem Niedźwiedzia w tamtym czasie był ród Łochockich h. Junosza, wywodzący się z Łochocina w parafii chełmickiej. Z imienia znany jest Piotr Łochocki, skarbnik dobrzyński, dziedzic Niedźwiedzia i części Steklina. Majątek odziedziczył jeden z trzech jego synów – Erazm, sędzia dobrzyński i kasztelan słoński
W wyniku działań wojennych  z połowy XVII w. miejscowość całkowicie opustoszała.
W latach 80 XVIII w. Niedźwiedź należał do Antoniego Nałęcza, właściciela Steklina i Czernikowa, miecznika, wojskiego i podstolego dobrzyńskiego oraz łowczego, podstolego i stolnika rypińskiego. W roku 1788, wraz z Janem Nepomucenem Zboińskim, został posłem na Sejm Wielki. W dobie Księstwa Warszawskiego  był członkiem Departamentowego Sądu Apelacyjnego w Płocku i marszałkiem sejmiku powiatu lipnowskiego. Po śmierci w 1823 r. został pochowany przy kościele Ojców Karmelitów w Oborach.
W okresie międzywojennym XX w., właścicielem majątku w Niedźwiedziu, który liczył 232 ha, był Wacław Dmochowski h. Pobóg. Urodził się 23 VIII 1891 r. Był absolwentem Gimnazjum im. Długosza we Włocławku. W roku 1920 jako ochotnik wziął udział w wojnie polsko – bolszewickiej. Został wcielony do 201 pułku szwoleżerów. Brał udział w bitwie pod Radzyminem, za co otrzymał krzyż „Ojczyzna Swemu Obrońcy”. 24 X 1939 r. został aresztowany przez Niemców na fikcyjnym zebraniu ziemian w Lipnie, a następnie wywieziony do obozu Rudau pod Królewcem, gdzie zaginął bez wieści.

4. Dworek

W Niedźwiedziu znajduje się eklektyczny dworek z połowy XIX w. Jest to niewielka, murowana budowla z czterema kolumnami w elewacji frontowej i dachem krytym dachówką. Wokół dworu znajdują się pozostałości parku krajobrazowego z początków XIX stulecia, z różnorodnymi gatunkami drzew i krzewów. Przez park płynie w wąwozie niewielki strumień, który wpada do Jeziora Steklin.
Nieopodal dworku, przy drodze do Hornówka, znajduje się mała, przydrożna kapliczka.

5. Gospodarstwo agroturystyczne „Niedźwiedzi Jar”:

Około 1500 m na zachód od dworku w Niedźwiedziu, nad brzegiem Jeziora Steklin funkcjonuje gospodarstwo agroturystyczne „Niedźwiedzi Jar”. W tym niezwykle atrakcyjnym miejscu znajduje się niewielka stadnina koni oraz wczesnośredniowieczne grodzisko nad samym brzegiem jeziora. Gospodarstwo oferuje noclegi i pełne wyżywienie, naukę jazdy konnej, jazdy terenowe, przejażdżki bryczką, ogniska lub grill. Goście mogą skorzystać z pomostu, łódek, kajaków oraz z motorówki. Istnieje możliwość wypożyczenia rowerów górskich. W gospodarstwie organizowane są także różnego rodzaju imprezy okolicznościowe.